Alışkanlıklardan Kurtulmak

“Dünyadaki net kazancınız, iyi alışkanlıklarınızdan kötü alışkanlıklarınız çıkarıldıktan sonra elinizde kalanlardır.” Benjamin Franklin

#2019Gelmeden serisinin dünkü yazısında, yeni alışkanlıklar kazanıp, kendimize rutinler oluşturmaktan bahsettik. Düşlediğimiz hayatı yaşamaya çalışırken, bir yandan bize fayda sağlayacak alışkanlıkları edinirken; diğer yandan da bize iyi hissettirmediğini bildiğimiz alışkanlıkları terk etmeye çalışırız. Bize iyi gelmediğini bildiğimiz herhangi bir şeyi terk etmek, yeni ve pozitif olana hayatımızda yer açmaktır ayrıca. Eğer hayatınızda size bu denli olumsuz etki eden alışkanlıklarınız varsa, bunlardan kurtulmak için yapabileceklerimizi birlikte değerlendirmeye ne dersiniz?

  1. Alışkanlığı meydana getiren zinciri kırın: Oregon Üniversitesi öğretim üyesi Elliot Berkman, alışkanlıkların üç fazı olduğunu belirtiyor: “Çağrışım, Rutin ve Ödül”. Gereğinden fazla hazır gıda tükettiğinizi varsayalım. İlk önce, sizi hazır gıdaya iten etkinin ne olduğu üzerinde düşünmeye çalışın. Öğün aralarını çok açıyorsunuz ve birden acıkmaya başlıyorsunuz belki. Açlığınızı derhal gidermek için de, kolay bulunabilecek, nispeten lezzetli ve çabuk tüketebileceğiniz bir gıdaya yöneliyorsunuz ki bu da çoğunlukla, bisküvi veya kraker gibi hazır paketlenmiş bir ürün oluyor. Böylelikle, paketli ürün yeme hareketiniz, “çok aç” olma durumunuzla otomatik olarak ilişkileniyor ve beyniniz şöyle hareket ediyor: “Açım, bana hemen bir bisküvi bul!” Bu şekilde, bir rutin döngüsü başlıyor. Hazır gıdayı tüketmenizin akabinde hissettiğiniz tokluk hissi, ağzınızda kalan lezzet gibi unsurlar da ödülleriniz oluyor. Şayet, vazgeçmeyi istediğiniz alışkanlığı tetikleyen çağrışımı tespitleyebilirseniz, bu çağrışımı elimine etme yolunda ilerleyebilirsiniz. Yukarıdaki örnekte, kendinizi açlık eşiğinize getirmeden sık aralıklarla sağlıklı öğünler tüketmeniz; çok aç olma durumunu ortadan kaldıracak sonucunda hazır paketli ürünlere yönelmenize de gerek kalmayacaktır.
  2. Alışkanlıktan vazgeçmenize yardımcı olacak GÜÇLÜ bir nedeniniz olsun ve bunun hep farkında olun: Bir alışkanlığı bırakmaya çalışırken, sizi sürekli motive eden, ayakta ve dinç tutan bir nedeniniz olsun. Bu nedeni belirledikten sonra, nedeninize bağlı kalabilmek için onu devamlı olarak kendinize hatırlatın. Banyo aynanızın önüne notlar yapıştırın, telefonunuza hatırlatıcılar kurun veya defterinize not alın. Fiziksel bağımlı olduğunuz ve değiştirmek istediğiniz alışkanlıklarınız, sağlığınızla ilintili olabilir örneğin. Çünkü, sağlığımızı göz ardı etmememiz gerekiyor. Hayatta yapabileceklerimizin sağlığımız yerinde olduğu sürece hiçbir sınırı yok ve bu sınırsızlık haline sahip çıkmak için sağlığımıza çok önem göstermeliyiz. Bu da haliyle, şekeri azaltmak, hareketsizliğin önüne geçmek, olur olmaz yere öfkelenmemek için güçlü ve geçerli bir neden oluyor. 🙂
  3.  Bırakmaya çalıştığınız alışkanlığınızın yerine, iyi bir tanesini koyun: Vazgeçmeye çalıştığınız alışkanlık her neyse, aklınıza geldiğiniz zaman “Hayır, bunu yapmayacağım, yapmamalıyım” şeklinde kendinizi sürekli baskılamanız, sizi negatif hislere sokmaktan başka bir şeye yaramayacağı gibi, kötü alışkanlığı iyice perçinler. Böylelikle alışkanlığı bırakma çabanız oldukça kısa ömürlü olur. Onun yerine, bir alışkanlığı bırakmaktansa değiştirmeyi düşünebilirsiniz. Bir bardak kola içmeye niyetiniz varsa, koladan daha sağlıklı ve lezzeti -en azından- ona yakın bir içecek bulup onu tüketebilirsiniz. Kendinize bir limonata yapmayı düşünebilirsiniz mesela. 🙂 Böyle davranmak, sizi alışkanlığınızı bırakma sürecinde daha inisiyatif sahibi yapar, süreci yumuşatır , pozitifleştirir.
  4.  Alışkanlığı bıraktığınızda yaşayacağınız zorlukları önceden tahmin etmeye çalışın: Bir alışkanlığı terk etmeye karar vermek keyifli ve motive edici olabilir. Gel gelelim, bu süreç sizi oldukça yorabilecektir de. Terk etmeye çalıştığınız alışkanlığınıza karar verdikten sonra, karşılaşacağınız zorlukları önceden kestirmeniz ve bu noktalar için stratejiler oluşturmanız, zorlukları daha yönetilebilir hale getirecektir. Diyelim ki, önünüzde önemi bir sınav var ve sınava çalışırken normalden fazla şeker ihtiyacınız oluyor. Bu yüzden size anlık şeker yüklemesi yapabilecek gıdalara yöneliyorsunuz ki bunlar çoğunlukla sağlıksız gıdalar… Bu tip gıdaları fazla tüketmemeye niyetliyseniz ve önünüzdeki sınav döneminde zorlanacağınızı hissediyorsanız, kendinize öncesinde bol bol sağlıklı gıda satın alın ve dolabınızı bunlarla doldurun. Artan stresinizi meditasyon veya nefes egzersizleri yaparak yenmeye çalışın. Tek başınıza çalışmaktansa, birlikteliğinden hoşlandığınız insanlarla çalışmayı deneyin. Zorluklar karşısında geliştireceğiniz alternatif çıkış yollarından ilerlemek, sizi kendi sürecinizde daha proaktif hale getirecek, özgüveninizi ve içsel disiplininizi arttırmanızda yardımcı olacaktır.
  5. Kendinizi bu alışkanlığı bırakmış şekilde hayal edin: Alışkanlığınızı bırakmayı başarınca, nasıl gözükecek, neler hissedecek, nasıl biri olacaksınız? Bu sorulara vereceğiniz net cevaplar vizyonunuzu ortaya koyar ve kararınıza sıkı sıkı bağlanmanıza yardımcı olur. Walt Disney’in dediği gibi, “Hayal edebiliyorsanız, yapabilirsiniz de…”

Hayatımızdaki toksik alışkanlıklardan kurtulmayı sağlayacak fikirleri belirtmiş olduk. Benjamin Franklin, kötü alışkanlıkları önlemenin onları kırmaktan daha kolay olduğunu söylüyor. Belki senelerdir sizinle varolmuş alışkanlıkları kısa sürede hayatınızdan çıkarmak zor değil, imkansızdır. Bu yüzden, bırakacağınız alışkanlıkları şimdiden belirleyin. Bırakma işini ise, 2019’da halledin. 2019’da kötü alışkanlıklar için alacağınız başka bir aksiyon da, yenilerinin oluşmasını engellemek olsun. Bunu yaparken kendinize şefkat gösterin, çabanızı takdir edin ve süreçten keyif alın. Keyif aldığınız her süreç, eninde sonunda sizi başarıya götürür çünkü.

Yarınki yazıda görüşmek dileğiyle, sevgiler. BV.

Bir Cevap Yazın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s